"Ik ben leven dat leven wil, te midden van leven dat leven wil." - Albert Schweitzer (1875 - 1965)

Dieren die we houden voor gezelschap

Geschiedenis van huisdieren


De mens houdt al heel lang honden als gezelschapsdier, maar de hond werd ook gebruikt voor de jacht en als waakhond. Archeologische vondsten uit de Bronstijd en de Romeinse tijd bewijzen dat er toen al verschillende hondenrassen bestonden. Vermoed wordt dat deze honden, behalve als gezelschapsdieren, ook voor de consumptie dienden. Het houden van dieren voor gezelschap nam na 1600 toe. Het ging daarbij met name om honden en vogels. Na 1600 komen er ook steeds meer exotische dieren in de huizen en buitenplaatsen van Nederland zoals papegaaien uit Azië en Amerika, kanaries, en goudvissen uit China. In 1800 verscheen voor het eerst een apart handboek over honden: Natuur- en huishoudkundige historie der honden. Voor katten bestond zo'n handboek nog niet. Er zijn geen bewijzen dat veel Nederlanders voor 1850 katten werkelijk als gezelschapsdier hadden. Katten waren vooral waardevolle muizenvangers.Schilderij: Briton Rivièr

Meer dan 30 miljoen huisdieren in Nederland

Huisdieren zijn geliefd in Nederland. Ruim de helft van de Nederlandse huishoudens (59%) heeft één of meer huisdieren. Zo'n 20% van de huishoudens heeft een hond en zo'n 25% van de huishoudens heeft één of meer katten. In totaal bezitten we meer dan 33 miljoen huisdieren.

Katten

2,6   miljoen

Honden

1,5   miljoen

Konijnen

1,2   miljoen

Fretten

0,2   miljoen

Knaagdieren

0,5   miljoen

Zang- en siervogels

3,9   miljoen

Postduiven

5      miljoen

Reptielen

0,65 miljoen

Aquarium- en vijvervissen

9      miljoen

Vijvervissen

9      miljoen

Totaal

33,4 miljoen

Bron: Feiten en cijfers gezelschapsdierensector 2015, HAS Den Bosch

Waarom houden we huisdieren?

 

Mensen houden huisdieren om verschillende redenen.
Meestal gaat het om een combinatie van redenen:

  • voor gezelschap/gezelligheid
  • om van te genieten en naar te kijken (mooi)
  • aaien en knuffelen
  • voor structuur in het leven
  • om in contact te komen met anderen (sociale contacten)
  • interessant om in te verdiepen (hobby / fascinatie)
  • om mee te fokken/kweken
  • voor decoratie (bijvoorbeeld aquariumvissen)
  • als verzamelobject (bijvoorbeeld zangvogels in een volière of bijzondere vissen)
  • voor imago / status (trendy)
  • voor sport- en competitie (prestatie / prijzen winnen)
  • voor educatie van de kinderen (leren zorgen voor dieren)
  • voor veiligheid of hulp
  • uit medelijden met het dier


Sommige gezelschapsdieren zijn niet alleen gezelschapsdieren, maar worden ook ingezet om   

In 2008 is door de programmamakers Martin Maat en Hans Hermans de documentarie Dierenliefde gemaakt. Hiertoe filmden zij een maand in het dierenziekenhuis van de Universiteit van Utrecht. Deze documentaire laat zien hoe ver de liefde van mensen voor hun huisdier kan gaan. Je kunt hem hieronder bekijken.


De gezelschapsdierensector

De gezelschapsdierensector is divers. Er zijn partijen met commerciële en niet-commerciële belangen.

Commerciële bedrijven
Er zijn commerciële bedrijven zoals de fokkerij, de handel en ondernemers in dieren en dierbenodigdheden (voeding, geneesmiddelen, onderhoudsproducten), de dierenartsen, de dierverzekeraars, trimsalons, dierenpensions, fysiotherapeuten, gedragstherapeuten, trainers, hondenuitlaatservices en dierbegraafplaatsen en -crematoria. Dibevo is de brancheorganisatie voor ondernemers in de gehele gezelschapsdierensector. De sector vertegenwoordigt een waarde van ongeveer € 3 miljard. In totaal wordt er jaarlijks in Nederland minimaal € 2.12 miljard besteed aan de aanschaf en verzorging van gezelschapsdieren. Daarnaast wordt er nog voor honderden miljoenen (in 2006 was dit 650 miljoen) aan diervoeding voor de export geproduceerd. In de sector zijn meer dan 18.000 mensen werkzaam (o.a. onderwijs, onderzoek, handel, diensten).

Niet-commerciële organisaties
Opvang
Daarnaast zijn er niet-commerciële organisaties zoals de asielen, dierenopvangcentra en dierenambulances. In Nederland zijn naar schatting ruim 200 opvangcentra (inclusief asielen en centra
voor bijzondere gezelschapsdieren, wildlife en dierenambulances).De meeste richten zich op de opvang van één of twee diersoorten, meestal hond en kat. Er worden zowel zwerfdieren als afstandsdieren opgevangen. Van de ongeveer 200 opvangcentra zijn 33 centra onderdeel van en 38 centra erkend door de Landelijke Dierenbescherming. De Nederlandse Federatie Dierenopvang Organisaties (NFDO) is een vereniging die zich richt op het versterken en het in stand houden van dierenasielen en dierenopvangcentra die niet zijn gelieerd aan de Dierenbescherming. In 2015 waren er 26 opvangcentra aangesloten bij de NFDO. Twaalf grotere opvangcentra zijn aangesloten bij de vereniging van Opvangcentra voor Niet-Gedomesticeerde Dieren (VOND).

Dierenambulances
In Nederland zijn naar schatting 90 organisaties met dierenambulances actief. Deze rijden op meldingen van zieke, gewonde, zwervende gezelschapsdieren en/of meldingen van zieke of gewonde dieren die in het wild leven. De dierenambulances zijn of onderdeel van de Landelijke Dierenbescherming, lid van de brancheorganisatie Federatie Dierenambulances Nederland of Europese Federatie Dierenambulances, of op zichzelfstaand. Om meer duidelijkheid en eenduidigheid binnen dierenambulanceorganisaties aan te brengen, is de Stichting Dierkeur met het keurmerk Diervervoer geïntroduceerd. Het keurmerk Diervervoer maakt zichtbaar dat een vervoersdienst professioneel en met het juiste materieel werken om gezelschapsdieren en in het wild levende dieren (in nood) te vervoeren. Naast dit keurmerk is er ook het Nationaal Keurmerk Dierenambulances (NKD) dat  kwaliteitscontroles van voertuigen aanbiedt. Het NKD biedt aan alle dierenambulances en dierenhulporganisaties in Nederland kosteloos kwaliteitscontroles van hun voertuigen aan.
Naar schatting zijn er zo'n 2500 vrijwilligers actief op de ambulances. Zij zorgen voor eerste hulp aan dieren, het vervoeren van dieren, het verwijderen van overleden dieren en de eventuele tijdelijke opslag van kadavers voordat die door een destructiebedrijf worden opgehaald, het registreren van gevonden en vermiste dieren en in sommige gevallen tijdelijke opvang van dieren. 

In Nederland bestaat ook de Stichting Dutch Cell Dogs die gedetineerden en asielhonden bij elkaar brengt. Honden met gedragsproblemen, vaak als gevolg van verwaarlozing of mishandeling, worden door de gedetineerden getraind en hebben daardoor een grotere kans op een nieuw huis. Het trainen van de honden levert ook voor de gedetineerden voordelen op.

Dierenwelzijn van huisdieren

Klik hier.

Meer weten?

Boeken

  • Davids, K., Dieren en Nederlanders. Zeven eeuwen lief en leed, 1989
  • Dekkers, M., Wat is een kat?, 1998
  • Kete, K., The beast in the boudoir: petkeeping in the nineteenth-century Paris,1994
  • Thomas, E.M, Het verborgen leven van de kat, 1994
  • Toms, J., Animal Graves and Memorials, 2006
  • Zijlmans, J., Hond & Baas. Een geschiedenis van haat en liefde, 2002

Rapporten

Websites

 Tijdschriften