"Ik ben leven dat leven wil, te midden van leven dat leven wil." - Albert Schweitzer (1875 - 1965)

Dieren die we houden voor de productie van bont 

Geschiedenis van pelsdieren in Nederland

 

Rond 1910 begon de nertsenhouderij in Noord-West Europa. Vanaf de jaren 50 verschenen in Nederland steeds meer pelsdierhouderijen met vossen, chinchilla's en nertsen. In 1955 werden er zo'n 21.000 nertsvellen geproduceerd en in 1985 zo'n 1,35 miljoen. Het bont ging merendeels naar het buitenland

5 miljoen nertsen in Nederland

Tegenwoordig worden in Nederland elk jaar zo'n 5 miljoen Amerikaanse nertsen gefokt voor de productie van bont op ongeveer 170 pelsdierfokkerijen. In Nederland leven op een fokkerij gemiddeld 5000 moederdieren, welke jaarlijks voor ongeveer 25.000 pups zorgen. De meeste fokkerijen zijn in Noord-Brabant en Limburg gevestigd.
In 2010 werden wereldwijd 53 miljoen nertsen gefokt voor hun vacht. Nederland staat hoog op de wereldranglijst van bontproducerende landen. Alleen in Denemarken (14 miljoen nertsen) en China (10 miljoen nertsen) worden per jaar nog meer nertsen gefokt. In Engeland, Kroatië, Zwitserland en Oostenrijk is de pelsdierfokkerij verboden.

In Nederland zijn momenteel ongeveer 1025 mensen werkzaam in de bontsector. De bontsector kent een omzet van ongeveer 300 miljoen euro per jaar. Dit is zo'n tien procent van de totale toegevoegde productiewaarde van de totale intensieve veehouderij (varkens, pluimvee en vleeskalveren). De sector krijgt geen overheidssubsidie.
De Nederlandse Federatie van Edelpelsdierhouders is de belangenbehartiger voor de pelsdierhouderij in Nederland. Zij werken ook nauw samen met het Nederlands Bont Instituut dat zich tot taak stelt om bont te promoten bij modeprofessionals. De sector heeft een eigen onderzoeksaccommodatie Edelveen.

Hoe vindt de bontproductie in Nederland plaats?

 

In maart vindt de paring plaats tussen reuen en teven. Na de paring worden de reuen gedood en van hun vacht ontdaan. De jonge nertsen worden van eind april tot eind mei geboren. Een nerts krijgt gemiddeld tussen de 4 en 6 jongen. Wanneer de jongen ongeveer 6 weken oud zijn, worden ze door de pelsdierhouder geënt tegen tegen Botulisme (voedselvergiftiging), Pseudomonas (longontsteking) en Mink Virus Enteritus (diarree). Wanneer ze minimaal 12 weken oud zijn worden ze geënt tegen Distemper (hondenziekte).

Nertsen worden gehouden in open stallen (sheds), gesloten stallen en kassen. In de stallen groeien ze op zonder extra warmte en meestal zonder extra licht. De nertsen leven in aaneengesloten hokken van gaas. Ze hebben een loopren van gaas die 85 cm lang, 30 cm breed en 45 cm hoog is. De nestkist is 20 x 20 cm en is gevuld met stro. In de zomer verblijven de moederdieren samen met hun jongen in één of meerdere kooien (afhankelijk van de hoeveelheid ruimte die de wet voorschrijft). In de winter zijn volwassen nertsen solitair gehuisvest.

Het voedsel van de nertsen bestaat uit restproducten uit de vis- en pluimvee-industrie. Het voer wordt op de kooi gelegd en de nertsen eten dit door het gaas heen. De mest van de dieren valt door het gaas in de mestgoot of op de mestband.
In de maanden november en december worden de nertsen gedood. De nertsen zijn dan 7 tot 8 maanden oud. Rustige nertsen uit grote nesten met een goede kwaliteit worden echter gehouden om verder mee te fokken. Een moederdier kan zo een leeftijd van ongeveer vier jaar bereiken. De pelsdierhouder doodt de dieren zelf op het bedrijf door middel van vergassing met zuivere koolmonoxide. De nertsen worden hiertoe in een kist geplaatst en slapen binnen enkele seconden in. De nertsenhouder verwijdert vervolgens zelf de pels van de nerts en droogt deze op zijn bedrijf of brengt ze naar een speciale pelzerij. De pelzen worden eerst ontdaan van vet en daarna opgeplankt om in speciale droogkamers te drogen. Dan worden de pelzen gereed gemaakt voor transport naar de veilinghuizen. De pelzen zijn dan tot verdere bewerking zeer lang houdbaar. De kadavers van de nertsen worden opgehaald door een destructiebedrijf en verbrand.

Hieronder zie je een voorlichtingsfilm van de Europese Vereniging van Pelsdierhouders (EFBA).  


Afzetmarkt Nederlands bont

Export
Nagenoeg alle pelzen uit Nederland gaan eerst naar het buitenland. Het overgrote deel wordt verkocht op internationale veilingen in bijvoorbeeld Kopenhagen, Helsinki, Seattle, Toronto en New York. Een pels brengt afhankelijk van de kwaliteit, kleur en grootte ongeveer € 20,- tot € 35,- op. Met name Scandinavië, Italië, Duitsland en Frankrijk zijn grote afnemers van in Nederland geproduceerd nertsenbont. In Rusland, Amerika en Canada is bont ook zeer in trek. De laatste jaren is China een belangrijke groeimarkt. De meeste bontkleding in Europa wordt in Griekenland geproduceerd.

Nederland
Een deel van het geëxporteerde nertsenbont komt weer terug naar Nederland in de vorm van jassen, kragen, mutsen en andere accessoires en is onder andere te koop in damesspeciaalzaken. Ook sommige Nederlandse couturiers gebruiken (veelal Nederlands) bont in hun ontwerpen. Afhankelijk van de grootte van de jas gaan er zo'n 30-60 nertsen in één jas.
Veel kledingzaken hebben verklaard geen kleding met bont te verkopen, zoals de Bijenkorf, C&A, Claudia Sträter, DEPT, SuperTrash, Tommy Hilfiger, Wehkamp, Zalando en Zara (zie de bontvrijlijst). Een groot aantal maand- en weekbladen weigert advertenties te plaatsen voor bont.

Dierlijke producten in kleding en textiel

Ook in het buitenland wordt bont geproduceerd waarvan een deel op de Nederlandse markt terecht komt. In 2010 werden in Europa zo'n 30 miljoen nertsen, twee miljoen vossen en 100.000 wasbeerhonden gefokt voor hun pels.
Hieronder vind je een overzicht van dieren waarvan mensen de vacht/pels of wol gebruiken.

  • Alpaca's (alpacawol)
  • Angorakonijnen in China, India, Duitsland, Frankrijk, Chili en Argentinië (klik hier voor een aflevering (2014) over angorawol door de Keuringsdienst van waarde en hier voor een filmpje van PETA)
  • Angorageiten in Turkije, Zuid-Afrika, Amerika, Australië en Canada (de wol hiervan staat bekend als mohair)
  • Chinchilla's in o.a. China en Rusland (klik hier voor een filmpje)
  • Chiru: een Tibetaanse antilope die wordt gehouden in India en Mongolië, waarvan ´shahtoosh´ sjaals worden gemaakt
  • Honden in Aziatische landen zoals China, Thailand en de Filippijnen. Het gaat onder andere om golden retrievers, labradors, herders, collies en Sint-bernard honden.
  • Kamelen: het haar hiervan wordt o.a. gebruikt in jassen en blazers
  • Karakulschapen in o.a. Centraal Azië en Namibië. Jaarlijks worden ongeveer 4 miljoen karakullammetjes binnen 24-48 uur na hun geboorte gedood voor hun vacht.
  • Kasjmirgeiten in India, Pakistan en China
  • Katten in Aziatische landen zoals China, Thailand en de Filippijnen. 
  • Konijnen: Er zijn konijnen die speciaal worden gehouden om konijnenpelzen van goede kwaliteit te produceren (Rex konijn, Orylag konijn) en er zijn konijnen die worden gehouden voor de vleesproductie en waarvan de pels een bijproduct is van mindere kwaliteit. De pelzen van deze laatste categorie worden veelal gebruikt voor het vervaardigen van wol, garens en vilt, niet voor bont. België, Frankrijk, Spanje, Italië, Roemenië, Marokko, China en enkele landen in Zuid-Amerika zijn landen waar konijnenbont wordt geproduceerd.
  • Jak: in Tibet worden van de haren van de jak kleding en tenten gemaakt
  • Muskusos: van de haren van de muskusos in Amerika wordt wol gemaakt
  • Paarden: paardenharen worden o.a. gebruikt in matrassen
  • Poolvossen in China en Scandinavië
  • Pygorageiten in Amerika
  • (Merino)Schapen: Australië is één van de grootste wolproducenten. Er leven zo'n 150 miljoen schapen. Ook in Nieuw Zeeland, Argentinië en Zuid-Afrika worden veel schapen voor wol gehouden.
  • Vossen in Noorwegen, Finland, Canada, Rusland, China en de Verenigde Staten. In Nederland is de vossenfokkerij sinds 1 april 2008 verboden, maar de import van vossenbont niet. 
  • Wasbeerhonden: In Finland en China worden wasbeerhonden gefokt voor hun vacht. De vele bontkragen die je nu in Nederland ziet, zijn vaak van wasbeerhondenbont en afkomstig uit China. Zie hier een reportage van RTV Noord-Holland over bontkragen.
  • Wasberen: In de Verenigde Staten worden wasberen gevangen vanwege plaagbestrijding. Hun vacht komt daar als restproduct in de bontbranche.

De Duitse televisiezender NDR maakte in november 2014 de documentaire 'De waarheid over bont'. Deze kun je hieronder zien.

Dons en veren
Dons van eenden en ganzen wordt gebruikt in winterjassen, kussens en dekbedden. Voor de laatste twee producten worden ook veren gebruikt.

Leer en suede
Leer en suede in Nederland zijn voornamelijk gemaakt van de huid van koeien en varkens, als bijproduct van de vleesproductie. Klik hier voor een filmpje over de productie van leer.
In o.a. Afrika en Azië worden echter krokodillen en slangen gehouden voor hun huid.

Zijde
Zijderupsen worden met name gehouden in China. Zie hier een filmpje 'Van rups tot zijde'

Jacht

Bont is niet alleen afkomstig van dieren die daar speciaal voor worden gefokt, maar ook afkomstig van wilde dieren waarop wordt gejaagd.

 

Zeehondenjacht:

  • In Canada worden jaarlijks zo'n 400.000 pups van de zadelrobben in het voorjaar aangeschoten of met een houten knuppel met een ijzeren punt ('hakapik') dood geslagen. Zie hier hoe dat er aan toe gaat.
  • In Namibië, nabij de stad Swakopmund, worden iedere zomer 85.000 jonge Kaapse pelsrobben doodgeknuppeld voor hun vacht. Daarnaast worden 6000 volwassen dieren doodgeschoten. Hun penissen zijn geliefd als afrodisiacum in Azië. Klik hier voor beelden in Namibië van een onderzoeksteam van Bont voor dieren en Ecostorm. De organisatie 'Forgotten Seal' vraagt aandacht voor de zeehondenjacht in Namibië.

In Nederland werd vroeger ook op zeehonden gejaagd. Het programma Andere Tijden heeft een documentaire over de geschiedenis van de zeehondenjacht gemaakt.

Jacht door middel van het uitzetten van wildklemmen vindt nog plaats in Canada, Rusland, Amerika. Na de vangst worden de dieren doodgeslagen. Jaarlijks worden op deze manier vijf miljoen pelsdieren gevangen. Driekwart van dit bont wordt in Europa verkocht. In Europa zijn een paar soorten wildklemmen verboden, maar in Noord-Amerika mogen bijna alle wildklemmen worden gebruikt.

In Amerika en Canada worden ook muskusratten gevangen voor hun pels en wordt ook de vacht van beren gebruikt.

Dierenwelzijn pelsdieren

Klik hier.

Bronnen/Meer weten?

Boeken/rapporten

Websites