"Ik ben leven dat leven wil, te midden van leven dat leven wil." - Albert Schweitzer (1875 - 1965)

Kunst met dieren

Foto: Claire Morgan, The Fantastic Mr. Fox

Naast de schilder- en tekenkunst komen er ook nieuwe kunstvormen op als strips, cartoons, (teken)films, fotografie, etc. In de jaren 90 komt er ook steeds meer kunst met dieren. Waar vroeger de taxidermie, het prepareren of opzetten van dieren, veelal werd uitgevoerd voor het verzamelen van diersoorten of voor het tonen van jachttrofeeën aan de muur, worden nu ook de dode lichamen van dieren verwerkt als kunstwerk. Op de website Ravishing Beasts van Rachel Polyquin vind je meer over taxidermie. Zij heeft er ook een boek over geschreven 'The Breathless Zoo' (2012).

De beweegredenen van de kunstenaars om dieren te gebruiken voor kunst is verschillend. Sommigen doen het om de schoonheid van dieren nog meer tot uiting te brengen, anderen willen ons aan het nadenken zetten over onze omgang met dieren. De meningen over het gebruik van dieren voor kunst zijn verschillend.
Een van de eerste kunstenaars die dit deed was de Britse Walter Potter (1835-1918). Hij maakte diorama's van dieren in menselijke settings.


Enkele hedendaagse taxidermie-kunstenaars

Kunst met levende dieren

  • De Chileense Marco Evaristti stelde in 2000 de installatie 'Helena' tentoon: tien Moulinex blenders met water en een levende goudvis erin. Zijn werk was een experiment om te zien of mensen de stap zouden zetten om daadwerkelijk de knop in te drukken wanneer ze de mogelijkheid hadden.
  • Tinkebell zou in het kader van de tentoonstelling 'Save the males' (2007) 61 eendagshaantjes versnipperen (zoals voorheen in de pluimveesector gebeurde, nu worden de dieren gedood met koolstofdioxide), indien ze niet zouden worden verkocht. In 2008 liet ze in het kader van de tentoonstelling  'Save the pets' (2008) 95 hamsters in hamsterballen rondlopen. Hiermee wilde zij laten zien hoe mensen omgaan met hun huisdieren. Daarbij was haar uitgangspunt de dubbele moraal die mensen er ten aanzien van dieren op nahouden, omdat niemand protesteert over één hamster in een bal. In het kader van de tentoonstelling 'Ah wat lief' in Villa Zebra (2012-2013) beplakte zij ruim 1000 slakken met gekleurde steentjes en kraaltjes om de dieren zo 'bijzonder' te maken en een persoonlijkheid te geven. 
  • De Belgische kunstenaar Wim Delvoye tatoeert in China varkens die hij uit slachthuizen haalt. De varkens worden hiermee een kunstwerk die tentoon worden gesteld. De dieren zijn beschermd door het copyright. Alle varkens mogen sterven van ouderdom.
  • De Franse kunstenaar Adel Abdessemed stelde in 2008 het videowerk 'Don't trust me' tentoon waarin hij liet zien hoe een varken, schaap, hert, geit, paard en koe op een brute wijze met een grote hamer werden doodgeslagen op een boerderij in Mexico. Doel was een discussie op gang te brengen over dergelijke gangbare praktijken aldaar voor de consumptie van voedsel.
  • Schaapsherders in Wales versierden in 2009 hun schapen met LED-verlichting. Zie hieronder het resultaat.
  • Het Varkenshuis is een kunstproject van Elles Kiers en Sjef Meijman en een onderzoek naar hoe je samen met je buren de verantwoordelijkheid over 2 varkens kunt hebben en daarmee de verantwoordelijkheid over je eigen voedsel. Momenteel zijn er drie Varkenshuizen in Nederland: één in de randstad (Rotterdam), één in Tilburg en één in de Drentse Veenkoloniën, Annerveenschekanaal.
  • De Tostifabriek (2013) was een levende installatie in Amsterdam over het wonder dat vooraf gaat aan het voedsel op je bord. In de fabriek werden alle ingrediënten voor een tosti van begin tot eind zelf geproduceerd (brood, kaas, ham) en kon je de spanning tussen stad en platteland - industrie en landbouw - mens en dier - mens en voedsel aan den lijve ondervinden.

Kunst met levende of dode dieren roept roept veel discussie en verontwaardiging op. Het roept vragen op of het moreel of immoreel is om dieren te gebruiken voor kunst. Hang dit af van het doel dat de kunstenaar met zijn werk probeert te realiseren of niet.

Wil je hier mee over weten? Lees dan het rapport 'Het artistieke dier'. Een onderzoek naar de ethische implicaties van het werken met levende dieren in de hedendaagse kunst.', 2010