"Ik ben leven dat leven wil, te midden van leven dat leven wil." - Albert Schweitzer (1875 - 1965)

Dierenkunst in de Westerse cultuur

In de Westerse cultuur zijn dieren veelvuldig zichtbaar in de schilder- en tekenkunst.

Genres waarin dieren voorkomen:

  • Portretten, zowel van mensen of dieren of mensen en dieren samen
  • Historische stukken die een bepaald verhaal of een bepaalde gebeurtenis in het verleden weergeven. Het gaat hierbij om religieuze, mythologische, allegorische, geschiedkundige of literaire onderwerpen.
  • Genre stukken waarbij het onderwerp wordt ontleend aan het dagelijkse leven of uit de alledaagse omgeving. Mensen spelen een belangrijke rol in genrestukken, maar zijn er anoniem weergegeven.
  • Landschappen
  • Stadsgezichten
  • Stillevens waar geen levende wezens in voorkomen. Dieren komen er dood in voor, vaak als voedsel.

Kunst in de Oudheid (600 v. Christus - 400 jaar na Christus)

  


Griekse Oudheid
Van de oude Griekse kunst is niet veel meer overgebleven. De Griekse schilders werkten op houten panelen, op marmer en op wanden. Er zijn slechts enkele Griekse monumentale schilderingen bewaard gebleven, zoals in het Vergina graf van koning Philippos II van Macedonië. Hier zijn ook dieren op te zien. De Griekse kunst uitte zich ook in beeldhouwwerken, architectuur en mozaïeken en in kunstnijverheid zoals muntslag, aardewerk en metaalwerk. Van deze vormen is beschilderd aardewerk het beste bewaard gebleven. Van de beeldhouwkunst zijn enkele bronzen beelden bewaard gebleven en marmeren beelden afkomstig uit tempels en graven. De talrijke Romeinse kopieën van verloren gegane Griekse originelen geven een beeld van de oude Griekse beeldhouwkunst. In Knossos zijn resten van een Minoïsche paleis bewaard gebleven waar ook een aantal dieren op  te zien zijn.
Afbeelding: Minoïsche fresco van een stierspringer


Romeinse oudheid
De Romeinse kunst werd sterk beïnvloed door de Griekse cultuur. De Romeinse kunst uitte zich in architectuur, de schilderkunst, de beeldhouwkunst en het maken van mozaïeken. Van de Romeinse kunst is meer bewaard gebleven en deze is te zien in diverse musea in de hele wereld. In Nederland is het Rijksmuseum van Oudheden te Leiden het museum met de grootste collectie Griekse en Romeinse kunst.
Beeld: Wolf met Romulus en Remus. Meer weten over dit beeld dat ook wel She-Wolf
wordt genoemd en een Romeins icoon is: Mazzoni, C.
2010

 

Kunst vanaf de Middeleeuwen tot begin 20e eeuw


Animaliers
Er zijn veel schilders geweest die dieren hebben geschilderd, een aantal van hen was hier in gespecialiseerd. Zij worden ook wel animaliers genoemd. Een begrip dat stamt uit Frankrijk in de 19e eeuw. In het Nederlands noemen we hen dierenschilders.

Enkele bekende dierenschilders:

Schilders geboren in de 16e eeuw: Roelandt Savery (1576-1639), Frans Snyders (1579-1657) en Paul de Vos (1591-1678).

Schilders geboren in de 17e eeuw: Jan Fyt (1611-1661), Philips Wouwerman (1619-1668), Aelbert Cuyps (1620-1691), Paulus Potter (1625-1654), Melchior d'Hondecoeter (1636-1695) en Alexandere-Francois Desporters (1661-1743).

Schilders geboren in de 18e eeuw: George Stubbs (1724-1806), Gottfried Mind (1768 - 1814), Pieter Gerardus van Os (1776-1839), James Pollard (1792-1867) en Eugéne Joseph Verboeckhoven (1798-1881).


In het boek 'Dictionaire van dierenschilders' zijn meer dan 100 Belgische en Hollandse kunstenaars geboren tussen 1750 en 1880 te vinden. Enkele bekende schilders zijn: Edwin Henry Landsheer (1802-1873) en Briton Rivière (1840-1920). Henriëtte Ronner-Knip (1821-1909) is de eerste schilderes die goed kon rondkomen van haar beroep.

Het beroemdste werk van Sir Edwin Henry Landseer (1802-1873) is misschien wel de beelden van leeuwen die op Trafalgar Square in Londen Nelson's Column bewaken. John Ballantyne (1815-1897) heeft Sir Edwin Landseer geschilderd (ca. 1865) terwijl hij deze maakte.

 

 

Hieronder vind je een aantal kunstwerken waarin de omgang met dieren is geordend naar het doel waarvoor mensen dieren houden en van dieren in de natuur.

BONT

 

GEZELSCHAPSDIEREN

ONDERZOEK/WETENSCHAP (PROEFDIEREN)

SPORT  

VERMAAK 

VEEHOUDERIJ

VISSERIJ

WERKDIEREN 

OMGANG MET WILDE DIEREN 


Kunst vanaf de 20e eeuw

Na 1945 neemt het aantal kunstenaars toe. Enkele bekende werken met dieren van schilders na 1945, zijn:

  


Lees verder over




Meer weten?

Kunstboeken

Over dieren in het algemeen

  • Berry, A.M., Animals in Art, 1929
  • Boehrer, B.T., Animal characters: nonhuman beings in early modern literature, 2010
  • Bremer J. en A. Bremer-Cox, Dieren in de verzameling van het Kröller-Müller Museum, 2008
  • Clark, K., Animals and Men, their relationship as reflected in Western art from prehistory to the present day, 1977
  • Debrabandere,P. en I. Bauwens-De Jaegere, Kortijkse dierenschilders van de 19e eeuw, 1987
  • Duvosquel, J., P. Cruysmans en P. Berko, Dictionaire van Belgische en Hollandse dierenschilders geboren tussen 1750 en 1880, 1998
  • Grand Palais, Beauté animale, 2012
  • d'Harcourt, C., Dieren uit de kunst, 2002
  • Hassig, D.,The Mark of the Beast: The Medieval Bestiary in Art, Life, and Literature, 1999
  • Hostyn, N. en C. Delvoue (red.), Van de os op de ezel; Belgische dierenschilders in de 19e eeuw,
  • Impelluso, L., Nature and its symbols, 2003
  • Kalof, L., Looking at Animals in Human History, 2007
  • Karl, A.E.E. en P.J. Smith, Early Modern Zoology: The Construction of Animals in Science, Literature and the Visual Arts, 2007

  • Kastner, J. The animal illustrated 1550-1900. From the Collections of The New York Public Library., 1988
  • Klingerder, F., Animals in Art and Thought to the End of the Middle Ages, 1971
  • Koninklijke Maatschappij voor Dierkunde van Antwerpen, Aards paradijs: dierenvoorstellingen in de Nederlanden van de 16e en 17e eeuw, 1982                                                    ,
  • Koslow, S., I. Amp en Smets, Frans Snyders, Stilleven- en dierenschilder 579-1657, 1995
  • Lippincott, L. en A. Blühm, Beestachtig mooi, Kijken naar dieren 1750-1900, 2005
  • Locht, M., Dieren in de kunst, 2013
  • Mohlmann, R. en & R d'Arcy Shillcock, Beste beesten - Het hedendaagse dierstuk, 2006
  • National Gallery of Art, Noble beasts: animals in art, 1994
  • Olmos, R., Senzaparole, 2014 (boek is in te zien op YouTube)
  • Pluis, J., M. van den Akker, H.E. Muller, Dieren op tegels, 1974
  • Toynbee, J.M.C., Animals in Roman life and art, 1975

Over gezelschapsdieren

  • Baaij, H.J., Henriette Ronner-Knip 1821-1909 Een virtuoos dierenschilderes, 1998
  • Bowron, P. e.a., Best in Show: The Dog in Art from the renaissance to today, 2006
  • Ezpeleta, A., Rabbits everywhere, 1999
  • Horst, van der H., Cats and kittens at play: the art of Henriëtte Ronner-Knip, 1998
  • Howard, T., De Kat in de kunst, 1995
  • Howard, T., De hond in de kunst, 1995
  • Howard, T., Het paard in de kunst, 1995
  • KattenKabinet Amsterdam, Steinlen: Of Cats and Men, 1995
  • MacDonogh, K., Reigning cats and dogs. A history of pets at court since the renaissance, 1999
  • Pickeral, T., The Dog: 5000 years of the dog in art, 2010
  • Poncelet, T., Oh My Dog!, 2012
  • Nourissier, F. en E. Foucart-Walter, Dogs in the Louvre, 2008
  • Raaphorst, T., Cornelis Raaphorst. Meer dan katjesspel, 2014
  • Rosenblum, R., The dog in art. From Rococo to post modernism, 1995
  • Secord, W., A. Breed Apart: The Art Collections of the American Kennel Club Museum of the Dog, 2001
  • Secord, W., Dog painting: a history of the dog in art, 2009
  • Secord, W.,  Dog Painting, 1840-1940: A Social History of the Dog in Art, 1992
  • Sillabe, Dogs in galleries, 2003
  • Sillabe, Cats in galleries, 2009
  • Vitoux, F. en E. Foucart-Walter, Cats in the Louvre, 2007
  • Zaczek, I., Honden in de kunst en literatuur, 2007
  • Zuffi, S., The cat in art, 2007
  • www.dogpainting.com

Over vissen

  • Jackson, C.E., Fish in art, 2012

Over vogels

  • Bugler, C., The bird in art, 2012
  • D'elia, U.R., Raphael S Ostrich, 2015                                                            
  • Depoorter, M., Vliegwerk, Vogels in de kunst, 2015
  • Groot, I.M. de, Vogels, 1999
  • Jackson, C., Great Bird Paintings of the World: The Old Masters, 1993
  • Jackson, C., Dictionary of bird artists of the world, 1999                                                         
  • Pasquier, R.F., Masterpieces of Bird Art: 700 Years of Ornithological Illustration, 1991
  • Pollard, J., Birds in Greek Life and Myth (Aspects of Greek and Roman Life), 1977                                                      
  • Rijksmuseum Amsterdam, Melchior d'Hondecoeter, Vogelschilder, 2008
  • Verdi, R., The parrot in art: from Durer to Elizabeth Butterworth, 2007
  • Yapp, B, Birds in Medieval Manuscripts, 1981                                                                                                                        

Over vee

  • Beek, van der F. en M. Rotgangs, Koe en kunst, 1998
  • Boschma, C., Meesterlijk vee, Nederlandse veeschilders, 1600-1900, 1988
  • De Vilder, H. en K. van de Ven, Eugène-Joseph Verboeckhoven (1798-1881); de dierenschilder en zijn medeschilder,

  • Fokkinga, A., Het Varken, 1997/2004
  • Fokkinga, A. en M. Felius, Koeien. Een wonderbaarlijke reis door de wereld van het rund, 2010
  • Mauritshuis Den Haag, Paulus Potter: schilderijen, tekeningen en etsen, 1994
  • Moncrieff, E. with S. and I. Joseph, Farm Animals Portraits, 1996
  • Museum Møhlmann, Varken in vorm - Het hedendaagse varkenstuk, 2012
  • Nissenson, M. en S. Jonas, Het alomtegenwoordige varken, 1992

Over paarden en ruiters

  • Dumas, C. In het zadel, Het Nederlands ruiterportret van 1550 tot 1900, 1979
  • Pickeral, T., The Horse 30.000 years of the horse in art, 2006

Over wilde dieren                                                       

  • Avery, C., A school of dolphins, 2009
  • Reynaerts, J., The king, the painter and the lion, 2006
  • Tompkins, P., The monkey in art, 1994

Over insecten

  • Beavis, I.C., Insects And Other Invertebrates In Classical Antiquity, 1988

Musea

Dieren in de oudheid, o.a.

Visserij

Katten


Websites met kunst