Het Dierenmuseum - Het virtuele museum over het dier in de kunst en cultuur

Kritische kunstenaars en dieren

Er zijn veel kunstenaars die via hun kunst de samenleving bewust proberen te maken van de wijze waarop we met dieren omgaan en willen laten nadenken over onze omgang met dieren. Vaak roepen hun kunstwerken gevoelens van ongemak bij de kijker op. We willen immers niet alles weten en niet met alles worden geconfronteerd.

Vragen die hun kunstwerken oproepen zijn:

  1. Is de aard van ons handelen jegens dieren wel respectvol? Is bijvoorbeeld het doden van dieren een respectvolle handeling? Of het fokken van varkens, opdat ze zo veel mogelijk biggen krijgen? Of het verhinderen van natuurlijk gedrag door krappe huisvesting? Of het genetisch manipuleren van dieren?
  1. Zijn de gevolgen van ons handelen acceptabel voor het welzijn en de gezondheid van dieren?

Hieronder vind je enkele kunstwerken die ons uitnodigen om na te denken.
Meer informatie over de thema's respect voor dieren en dierenwelzijn vind je hier.

Annerose Langeveld - Desire (2011)

Banksy - Save or delete?

Barbara Daniels - Dominion over man

Bertozzi-Casoni - Gorilla met hert

Cai Guo Qiang - Head on (2008)

Cindy Billingsley - Moeders droom van de toekomst

Hans Lemmen

Jose Luis Lopez Galvan - Beautiful Bizarre


Josh Keyes - Tangled

Koen van Mechelen - Inzicht (2012)


Laura Ford - Rag and bones with bags (2007)

Leandrofca - Abbandonato

Liu Qiang - 23h59'59"


Paul Kuczynski (2007)


Paul McCarthy - Mechanical Pig (2007)

Redmer Hoekstra - Bio-industrie (2009)

Roger Olmos - Orka (2014)

Roos& Chris - Survival of the fittest (2008)

Sakaya Ganz - Momentum

Sue Coe - Muesling schapen

Vin Paneccasio

Meer kritische kunst vind je op boredpanda.com en op YouTube.

Ambivalente houding naar dieren: het ene dier is het andere niet

Het thema ambivalentie in onze relatie tot dieren is een thema dat vaak terugkomt in de kunst van kritische kunstenaars. Het schilderij van de Poolse illustrator Paul Kuczynski hierboven laat dat o.a. zien: de slager staat, met in zijn linkerhand een mes, gericht op het paard, de koe, de ezel, het varken, het schaap, de kippen, eenden en de kalkoen en geeft met zijn rechterhand de poes, voorzien van een slabbetje, een aai. Het schilderij toont dat we niet consequent zijn in onze omgang met dieren. Er zijn veel verschillen. Van het ene dier houden we (kat, hond), het andere dier eten we op (varken, kip, koe) en sommige bestrijden we (muis, rat, insecten). Maar ook eenzelfde diersoort behandelen we vaak verschillend; de muis is bijvoorbeeld huisdier, proefdier en plaagdier. Voor sommige dieren zijn we een vriend, voor andere dieren een vijand: het ene dier is het andere niet. Dat laten ook de cartoons, schilderijen en tekeningen hieronder zien.
Wil je meer weten over het thema dierenliefde? Klik dan hier.









De dierenorganisaties GAIA en Bont voor Dieren tonen met onderstaande filmpjes ook onze ambivalente houding naar dieren.

GAIA (2017), Waar de liefde voor dieren stop, begint de onze.

Bont voor Dieren (2016), Waar hield de liefde op?

BANKSY

De Britse kunstenaar Banksy zette ons in 2008 aan het denken met zijn 'The village petstore and charcoalgrill' in New York : een dierenwinkel met animatronics. Maar is het wel een dierenwinkel? Kijk zelf!

In 2013 liet Banksy een vrachtwagen met knuffeldieren door het Vleesdistrict van New York rijden: Sirens of the lambs.

In 2015 maakte Banksy een themapark getiteld Dismaland met maatschappijkritische installaties. Daar waren ook een aantal kritische installaties in relatie tot dieren te zien. Bekijk hier hier de korte film ervan.

Fotografie




Fotograaf Jan van IJken heeft in 2005 het zwart-wit fotoboek 'Dierbaar...' uitgebracht met teksten van Ivo de Wijs. Met zijn boek roept hij vragen op over de manier waarop wij met dieren omgaan en ons hiervan bewust maken. In 2012 heeft Jan van IJken de film Facing Animals gemaakt.

Jo-Anne Mc Arthur is een Amerikaanse fotografe die in 2013 het boek 'We Animals' uitbracht. Haar werk is ook te zien in de documentaire The Ghosts in our Machine.


Een ander fotoproject is Fishlove dat in 2009 in Engeland is gestart om ons te wijzen op de problemen rond overbevissing.

In 2018 deden ook Nederlandse BN-ers mee aan de campagne en gingen zij op de foto met een dode vis.





De fotograaf Joel Sartore (1962) legt in zijn project Photo Ark dieren vast als ambassadeurs voor het behoud van biodiversiteit. Hij doet dat in de vorm van  studioportretten.


De wildlife fotograaf Tim Flach maakte het boek 'Endangered' (2017) over bedreigde diersoorten. Hij zegt daarover o.a. "De mens heeft de flora en fauna in de wereld in gevaar gebracht. In het verleden zagen we de natuur als robuust, en onszelf als kwetsbaar. Nu is de natuur kwetsbaar.”

Charlotte Dumas is een Nederlandse fotografe die de relatie tussen mens en dier fotografeert en mensen tot nadenken probeert aan te zetten. Ze heeft diverse fotoboeken uitgebracht. Een documentaire over haar werk, getiteld Like an animal' vind je hier.

Films

Er zijn veel films gemaakt over onze omgang met dieren: films over verschillende dieren met verschillende verhalen. Filmmakers willen dat deze bekend worden bij een breed publiek.

Het Dierenmuseum heeft meer dan 200 films, vooral documentaires, verzameld en toegankelijk gemaakt via een 'ONLINE DIERENBIOSCOOP'. Klik daarvoor hier.

Naast documentaires zijn er ook indrukwekkende animatiefilms gemaakt.
Enkele niet te missen animatiefilms vind je hier.





Stand-up Comedy


De Engelse acteur en groot dierenliefhebber Ricky Gervais maakte in 2003 zijn eerste stand-up show 'Animals' uit bewondering voor dieren. De intro is te zien op YouTube.

 

Meer weten?

  • Verduyn, M., Het dier is DING geworden. Het dier is MENS geworden, 2012
  • Visser, N.B.H. en F.J. Grommers, Dier of ding. Objectivering van dieren, 1988