Het Dierenmuseum - Het virtuele museum over het dier in de kunst en cultuur

Dieren in de kunst: als je er op let, ga je ze zien.

Is het je wel eens opgevallen dat we in diverse steden en dorpen zijn omgeven door gebeeldhouwde dieren die op straat of vanaf gebouwen naar ons kijken? Zo is bovenstaande arend te zien op het Schielandshuis in Rotterdam. Eigenlijk is de stad een Dierenmuseum in de openlucht! Dieren zijn echter niet alleen zichtbaar in de beeldhouwkunst, maar ook in andere kunstuitingen zoals op schilderijen en tekeningen, op aardewerk, op graffiti, op monumenten of dieren maken maken onderdeel uit van installaties.

Kunst toont vaak meer dan schoonheid...
Veel dierenkunst toont de schoonheid van dieren en is bedoeld om ons te behagen of om van te genieten. Maar vaak schuilt er een diepere betekenis achter een kunstwerk en is er een reden waarom de kunstenaar het heeft gemaakt. Het kan gaan om:

  1. het direct of indirect (bijvoorbeeld via symboliek) brengen van een boodschap, of
  2. het bekritiseren of ter discussie stellen van iets of een situatie: een maatschappelijk protest

Dierenkunst en de relatie tussen mens en dier
Deze website informeert je over de verschillende manieren waarop dieren in de kunst zichtbaar zijn en de (symbolische) betekenis daarvan. Je vindt informatie over de verschillende vormen en genres binnen de schilder- en beeldhouwkunst, over de verschillende kunststromingen en over diverse animaliers. Hiermee krijg je een cultuurhistorisch perspectief op de relatie tussen mens en dier: een beeld van hoe er vroeger met dieren werd omgegaan en nu, en wat er is veranderd. Hieruit kunnen we afleiden hoe mensen vroeger over dieren dachten en nu, welke positie dieren innemen in de maatschappij en in hoeverre hun belangen meetellen.

Kritische dierenkunst
Dát laatste roept ook een belangrijke vraag op, namelijk gaan we wel goed met dieren om? Handelen we wel respectvol jegens dieren? Mogen we dieren wel houden voor gezelschap, voedsel en onderzoek? Hebben deze dieren een goed welzijn? En gaan we wel goed om met dieren in het wild? Kunnen zij nog voortbestaan en leven ze in welzijn? Díe vragen zijn zichtbaar in de kunst van kunstenaars die hun kunst gebruiken om bij de kijker kritische vragen op te roepen. Vaak gaat dit gepaard met gevoelens van ongemak. Daarmee komen we op het terrein van de dierethiek waar de vraag centraal staat wat een goede omgang met dieren is. Mogen we alles met dieren doen zolang we rekening houden met hun welzijn? Of zijn er grenzen aan wat we met dieren mogen doen, omdat niet al ons handelen getuigt van respect voor dieren: voor hun eigenheid, voor hun welzijn en voor de waarde van hun leven? En moeten we alle dieren gelijkwaardig behandelen?

Stadswandelingen langs dierenkunst
Naast deze website inventariseert het Dierenmuseum dierenkunst op straat en zijn er wandelroutes gemaakt langs dierenkunst in het centrum van acht steden. Meer steden volgen. Iedere route vertelt je over de historie van de verschillende dierenkunst en de (symbolische) betekenis ervan. Daarmee wordt langzaamaan het 'dierlijk cultureel erfgoed' in Nederland in beeld gebracht. De meeste routes kun je gratis downloaden.

Delft

Den Haag

Gouda

Groningen

Delftse Dierenroute





Leeuwarden

Nootdorp

Rotterdam

Utrecht





Henny van Rij
info@dierenmuseum.nl