"Ik ben leven dat leven wil, te midden van leven dat leven wil." - Albert Schweitzer (1875 - 1965)

Dierenwelzijnsproblemen in de varkenshouderij

In 2007 heeft Wageningen UR Livestock Research in opdracht van de overheid onderzoek gedaan naar het welzijn van landbouwhuisdieren. Dit heeft geresulteerd in het rapport 'Ongerief bij rundvee, varkens, pluimvee, nertsen en paarden'. In 2011 heeft een eerste herhaling van dit onderzoek plaatsgevonden. Hieronder worden de belangrijkste welzijnsproblemen genoemd die door de wetenschappers zijn geconstateerd en de oorzaken van dierenwelzijnsproblemen in de varkenshouderij. De mate waarin deze problemen voorkomen verschilt per bedrijf en per dier.

  • Varkens kunnen agressief zijn richting vreemde varkens. Door het bij elkaar brengen van fokzeugen, gespeende biggen en vleesvarkens van verschillende herkomst of groepen ontstaat er onrust en stress en verwonden de varkens elkaar.
  • Varkens worden beperkt in hun natuurlijke gedrag
  • varkens kunnen niet foerageren en exploreren als gevolg van prikkelarme kleine hokken en weinig afleidingsmateriaal. Hierdoor ontstaan gedragsafwijkingen en stereoptiep gedrag:
  • stangbijten bij zeugen
  • staart- en oorbijten bij biggen en vleesvarkens
  • varkens hebben geen vrije uitloop en kunnen geen modderbad nemen
  • zeugen kunnen in huidige kleine hokken geen nestbouwgedrag en verzorgingsgedrag uitvoeren (een zeug kan alleen om haar lengteas draaien)
  • zeugen hebben gebrek aan beweging door individuele huisvesting in voerligbox (NB. individuele huisvesting van drachtige zeugen is per 1/1/2013 in de EU verboden, behalve in de dek- en kraamstal)
  • er is gebrek aan sociale interactie tussen zeugen als gevolg van individuele huisvesting (NB. individuele huisvesting van drachtige zeugen is per 1/1/2013 in de EU verboden, behalve in de dek- en kraamstal)
  • Varkens hebben pijn en stress als gevolg van lichamelijke ingrepen:
  • het couperen van staarten bij biggen. Dit wordt gedaan om het hierboven genoemde staartbijten, a.g.v. prikkelarme kleine hokken, te voorkomen.
  • het (verdoofd) castreren bij biggen. Dit wordt gedaan omdat het vlees van niet-gecastreerde mannelijke varkens bij verhitten een onaangename geur (de zgn. berengeur) kan verspreiden. 
  • het slijpen van tandpunten bij biggen
  • het aanbrengen van een oormerk ter identificatie van biggen
  • het aanbrengen van een tatoeage bij fokvarkens
  • Varkens hebben gezondheidsproblemen
  • ademhalingsziekten en hittestress (a.g.v. stalklimaat en huisvestingomstandigheden)
  • maagzweren (a.g.v. stress, voeding, huisvestingswijze en groepsgrootte)
  • osteochondrose (ziekte aan het skelet door hoge groeisnelheid)
  • Zeugen hebben doorligwonden
  • Zeugen en vleesvarkens hebben poot- en klauwproblemen door de harde en soms natte en gladde vloeren.
  • Er is sprake van hongergevoel bij dragende zeugen als gevolg van beperking van het voedselaanbod
  • Doodliggen van biggen door de zeug in het kraamhok
  • Varkens ervaren stress bij het bedwelmen voorafgaand aan de slacht
  • bij bedwelming met elektrocutie worden de dieren individueel gescheiden van de groep, dat geeft veel stress
  • bij bedwelming met CO2 gas is het inademen van het gas pijnlijk
  • Varkens ervaren welzijnsproblemen bij transport:
  • stress bij op- en afladen
  • ongerief a.g.v. hittestress in de transportwagen bij lange (grensoverschrijdende) rijafstanden
  • Zie hier een korte film van Stichting Varkens in Nood van een transport naar Polen


In 2008 heeft Compassion in World Farming een undercover onderzoek gedaan naar hoe varkens in EU-landen leven.
Hieronder zie je hun bevindingen.